ساختار و چيدمان سازماني

وزارت نیرو یک سازمان چند وجهی است. به عبارت دیگر وظایف مدیریت چند صنعت بزرگ کشور در این وزارتخانه انجام می شود. صنعت آب، صنعت برق، صنعت فاضلاب و صنعت انرژی های تجدیدپذیر. به همین دلیل ساختار آن به تناسب وظایف بسیار حیاتی و مهمی که دارد، دارای پیچیدگی های خاص خود است. به عنوان مثال تمام بخش های زیرمجموعه وزارت نیرو که وظیفه شان ارایه خدمات آب و برق و فاضلاب است و در استان ها به عنوان نماینده وزارت نیرو انجام وظیفه می کنند، به صورت شرکتی اداره می شوند نه اداره کل یا سازمان. و همین موضوع یکی از موارد خاص این وزارتخانه است که ساختار سازمانی آن را  از سایر وزارتخانه ها جدا می کند. توجه به عدم تمرکز و تفویض اختیار به شرکت ها برای انجام عملیات لازم یکی از ویژگی های شاخص وزارت نیرو است.
در یک زاویه کلی چارت وزارت نیرو به شرح زیر است.
22.png

ساختار وزارت نیرو بر اساس تفکیک وظایف حاکمیتی و تصدی گری (ستاد و صف) طراحی شده است و حوزه های وزارت نیرو هر کدام وظایف و محدوده مشخصی را دارند.
 
حوزه های وزارت نیرو به سه سطح حوزه ای زير تقسیم می شود .
 
ساختار سازمانی سطح يك
(حوزه ستادي)
 
سطح یک (سطح حاکمیتی)- حوزه ستادی  وظایف حاکمیتی وسیاستگزاری را برعهده دارد. این حوزه از پنج معاون وزیر و 24 دفتر تشکیل شده است و دارای ساختار سازمانی زیر است.
 
1- معاون وزیر در امور تحقیقات و منابع انسانی
2- معاون وزیر در برنامه ریزی و اقتصادی
3- معاون وزیر در امور حقوقی، پشتیبانی و مجلس
4- معاون وزیر در امور برق و انرژی
5- معاون وزیر در امور آب و آب و فاضلاب
 
 
ساختار سازمانی سطح  دو
(سطح مياني تخصصي)
این سطح شامل  پنج شرکت مادر تخصصی که وظایف برنامه ریزی، نظارت و ارزیابی شرکت های زیرمجموعه تخصصی خود را برعهده دارند و وظیفه شان اجرای سیاست های کلان وزارت نیرو توسط شرکت های زیر مجموعه است.
این شرکت ها به استناد قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر سامان دهی و استفاده مطلوب از امکانات شرکت های دولتی و افزایش بازدهی و بهره برداری و اداره مطلوب شرکت هایی که ضروری است در بخش دولتی باقی بمانند و نیز فراهم نمودن زمینه واگذاری به بخش خصوصی تشکیل شدند.
بر اساس این قانون به دولت اجازه داده شد نسبت به واگذاری، انحلال، ادغام و تجدید سازمان شرکت های دولتی، اصلاح و تصویب اساسنامه شرکت ها، تصویب آیین نامه های مالی و معاملاتی اقدام نماید.
در تبصره الف ماده 4 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مقرر شد که شرکت های مادر تخصصی سازمان دهی شده و زیر نظر وزارت خانه های ذیربط در چارچوب اساسنامه مربوط اداره شوند. بنابر این، اساسنامه چهار شرکت مادر تحصصی با پیشنهاد وزارت نیرو و تایید سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیئت وزیران رسید و در نهایت  به وزارت نیرو جهت اجرا و تشکیل ابلاغ شد.
 
 الف – شرکت سهامی مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران
وظیفه این شرکت راهبری و اجرای طرح های ذخیره سازی واستحصال منابع آب و همچنین انتقال آب و اجرای شبکه های آبیاری و زهکشی توسط شرکت های زیر مجموعه است.
ب- شرکت سهامی مادر تخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشور
وظیفه این شرکت راهبری و نظارت بر بخش آب و فاضلاب کشور و اجرای طرح ها در این زمینه توسط شرکت های آب و فاضلاب شهری و روستایی است.
ج- شرکت سهامی مادر تخصصی مديريت تولید، انتقال وتوزیع نیروی برق ایران (توانیر)
وظیفه این شرکت راهبری و مدیریت انتقال و توزیع برق به سراسر کشور توسط شرکت های برق منطقه ای و توزیع برق است.
د- شركت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی
 
هـ - شركت مادرتخصصي مديريت ساخت و تهيه كالاي آب و برق (ساتكاب)
(ساختار درحال تدوين)
 
سایرشرکت‌ها و موسسات وابسته:
 شركت مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران (مپنا)
 شركت تعمیرات نیروگاهی ایران
 سازمان انرژي‌های تجديدپذير و بهره وري انرژي برق (ساتبا)
 شركت سهامی مدیریت شبكه برق ایران
پژوهشگاه نيرو
موسسه تحقيقات آب
موسسه آموزش هاي تخصصي صنعت آب و برق
موسسه گنجينه ملي آب ايران
 
 
 
 
ساختار سازمانی سطح  سه
(سطح عملياتي)
     شرکت ها، موسسه ها و مجتمع های آموزشی، تحقیقاتی وپژوهشی که درسطح صف و عملیات اجرای طرح ها و برنامه های اصلی وزرات نیرو را برعهده دارند.
1-  شرکتهای برق منطقه ای                                                                            16 شرکت
2- شرکت های آب منطقه ای                                                                            30 شرکت
3- شرکت های آب و فاضلاب شهری(استانی)                                                     34 شرکت
4- شرکت های آب وفاضلاب روستایی                                                                30 شرکت
5- شرکت های توزیع نیروی برق                                                                        42 شرکت
6- شرکت های بهره برداری از شبکه های آبیاری و زهکشی                                   20 شرکت
7- شرکت های مدیریت تولید برق                                                                       28 شرکت
8- شركت‌هاي توليد نيروي برق                                                                          20 شركت
9- شرکت های اقماری(زیر مجموعه شرکت مادر تخصصی ساتکاب)                         110 شرکت
*این شرکت ها قرار است از طریق سهام به بخش خصوصی واگذارشوند
10- موسسه آموزش عالی علمی- کاربردی صنعت آب و برق
و مجتمع های آموزشی زیرمجموعه                                                                    10 مجتمع
11- پژوهشگاه نیرو
12- دانشگاه صنعت آب و برق(شهید عباسپور)
13- موسسه تحقیقات آب
14- شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران
15- سازمان آب و برق خوزستان
 
* کلیه این شرکت ها به عنوان واحد های اجرایی (صف) وظیفه اجرای سیاستهای کلان وزارت نیرو را برعهده دارند و از بیشترین نیروی تخصصی در سطوح عملیاتی برخوردارد هستند.